Enerjimİzgaz Ağustos 2017


TÜRKİYE’DE DOĞAL GAZ SEKTÖRÜ

Genel Bakış

Son 25 yılda büyüyen doğal gaz piyasasında yurt içi taleple birlikte liberalleşme süreci gelişme göstermektedir. Doğal gazın Türkiye genelinde yaygınlaşması ve özelleştirmelerin etkisiyle gaz talebi de hız kazanmaktadır. Güçlü talep yeni yatırımları da beraberinde getirmektedir.

01-01

Türkiye’de doğal gaz pazarının iç talep potansiyelinin yanı sıra bölgesel bir doğal gaz ticaret merkezi olma stratejisi paralelinde büyümeye devam etmesi beklenmektedir. Yurt içi tüketimi sürekli ve kaliteli bir şekilde karşılayabilme, dışa bağımlılığın azaltılması ve enerji ticaretinde önemli bir oyuncu olunması, Türkiye’nin uzun dönemli hedefleri arasındadır. Bu kapsamda Türkiye’nin dışa bağımlılığını azaltabileceği düşünülen kaya gazı arama çalışmalarına da Güneydoğu Anadolu ve Trakya bölgelerinde devam edilmektedir. Ayrıca Türkiye’nin doğal gazda dışa bağımlılığı depolama ve şebeke iyileştirme yatırımlarının da önemini artırmaktadır. Bu ihtiyacın giderilmesi amacıyla sektörde depolama yatırımları halen devam etmektedir.

Türkiye’nin doğal gaz ithalatının büyük kısmı BOTAŞ tarafından, ağırlıklı olarak Rusya, İran, Azerbaycan, Cezayir ve Nijerya gibi ülkelerden uzun dönemli anlaşmalar yoluyla gerçekleştirmektedir.

Önümüzdeki dönemde özellikle doğal gaz kaynaklarının Türkiye üzerinden AB pazarına aktarılması konusunda özellikle Orta Doğu’da yaşanabilecek jeopolitik gelişmelerin Türkiye’nin enerji politikaları üzerinde belirleyici olmaya devam edecektir.

Yurt içinde doğal gaz fiyatları büyük ölçüde, halen önemli bir tedarikçi konumunda olan BOTAŞ’ın yayımladığı tarifeler üzerinden belirlenmektedir. Doğal gaz piyasasında fiyatların serbest piyasada arz/talep dengesine göre belirlenmesi hedeflenmektedir. Toptan satışın serbest piyasada yapılmasının da elektrik piyasasında olduğu gibi sektörde rekabeti artıracağı tahmin edilmektedir.

Serbestleşme Süreci Ve Piyasa İşleyiş Modeli

4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu’nun 2001 yılında yürürlüğe girmesiyle, sektörün faaliyet kapsamı ve piyasanın işleyiş modeli tanımlanmış olup, piyasada rekabetin korunması ve geliştirilmesine ilişkin esaslar da belirlenmiştir.

Kanunun ardından 2001-2010 döneminde doğal gaz sektöründe hızlı bir serbestleşme dönemi yaşanmıştır. 2003 yılında dağıtım firmalarının özelleştirilmesi için ilk ihale açılmıştır. Piyasanın serbestleşmesi için yapılan özelleştirmeler kapsamında İstanbul’da faaliyet gösteren dağıtım şirketi haricinde Türkiye’de tüm dağıtım bölgeleri özel sektöre devredilmiştir.

İthalat tarafında ise, özel sektöre ilk gaz devri 2005 yılında gerçekleştirilmiştir.

Türkiye doğal gaz piyasasının hukuki altyapısını oluşturan “4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu”nda (Kanun) ithalat, iletim, depolama, toptan satış, ihracat, dağıtım, sıkıştırılmış doğal gaz (CNG) dağıtım ve iletimi, yürütülmesi için lisans alınması zorunlu piyasa faaliyetleri olarak sayılmıştır.

Doğal gaz piyasasında faaliyet gösterebilmek için Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’ndan (EPDK) lisans almak gerekmektedir. Mayıs 2017 itibarıyla doğal gaz sektöründe geçerli 317 lisans bulunmaktadır.

01-02

İthalat

Kullanım oranı ve alanları gittikçe artan doğal gazın, mevcut ve potansiyel kullanımının karşılanmasında yurt içi rezerv ve üretim miktarlarının oldukça sınırlı düzeylerde kalması, Türkiye için doğal gaz ithalatını zorunlu hale getirmiştir.

Rusya’yla 1986 yılında imzalanan yıllık 6 milyar m3 (plato) miktarındaki ilk alım anlaşmasının ardından, artan tüketim miktarının karşılanabilmesi amacıyla imzalanan diğer alım anlaşmaları kapsamında sırasıyla Rusya (İlave Batı Hattı), İran ve Rusya (Mavi Akım Hattı)’dan doğal gaz alımına devam edilmiştir. 2007 yılından itibaren Azerbaycan’dan da doğal gaz alımına başlanmıştır. Böylece mevcut durum itibariyle Türkiye, 3 farklı ülkeden uzun dönemli doğal gaz alım anlaşmaları kapsamında boru hatlarıyla doğal gaz ithalatı gerçekleştirmektedir. Türkiye’de doğal gaz ithalatı BOTAŞ ve özel sektör firmaları tarafından gerçekleştirilmektedir.

Arz kaynaklarının çeşitlendirilerek arz güvenliğinin ve tedarikte esnekliğin artırılması amacıyla Cezayir’den ve Nijerya’dan LNG alımı yapılmaktadır.

01-03

Üretim

Doğal gaz üretimi toptan satış lisansına sahip 12 firma tarafından Güney Doğu Anadolu, Trakya ve Batı Karadeniz bölgelerinde yapılmaktadır. Toptan satış lisansı sahibi üretim şirketlerince gerçekleştirilen toplam doğal gaz üretim miktarları yıllar bazında Şekil 3’de verilmektedir.

Yıllar

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

Miktar

874

969

684

682

759

632

537

479

381

367

Şekil 3: 2007-2016 Yılları Doğal Gaz Üretim Miktarları (Milyon Sm3)

İhracat

2016 yılında ihracat lisansı sahibi 8 şirketten yine sadece BOTAŞ faaliyette bulunmuş olup bahse konu şirket tarafından Yunanistan’a 674,68 milyon Sm3 doğal gaz ihraç edilmiştir.

Toptan Satış

İthal edilmiş veya yurt içinde üretilmiş doğal gazın yurt genelinde serbest tüketicilere satış faaliyeti, gerekli lisansı almış tüzel kişiler tarafından gerçekleştirilmektedir.

2016 yılında ülkemizin toplam  46.719,45 milyon Sm3 olarak gerçekleşen doğal gaz arzının; %80,39’u BOTAŞ, %19,61’i toptan satış şirketlerince karşılanmıştır.

2016 yılında 45 adet şirket(taşıtan) tarafından boru hatlarıyla toptan satış gerçekleştirilmiştir.

2016 yılında İZGAZ’ın dağıtım bölgesinde ise kullanılan toplam doğal gaz hacminin %83’ü, taşıtan şirketlerce karşılanmıştır. Lisans bölgemizde 10 adet taşıtan aktif olmuştur. 

İletim

Türkiye’de doğal gazın boru hattı yoluyla iletimi faaliyeti, BOTAŞ tarafından yürütülmektedir. Doğal gaz piyasasında faaliyet göstermekte olan ithalat ve toptan satış şirketlerince 2016 yılında iletim şebekesine 10 adet Fiziki Giriş Noktası’ndan (Malkoçlar, M. Ereğlisi LNG Terminali, Durusu,  Doğubeyazıt-Gürbulak, Azerbaycan-Türkgözü, EGEGAZ, TPAO Silivri, TPAO Akçakoca, TEMİ, ETKİ LNG) yaklaşık 48,69 milyar Sm3 fiziki doğal gaz girişi yapılmıştır. Söz konusu giriş miktarının % 81,01’i BOTAŞ ve % 18,99’si özel sektör ithalat ve toptan satış şirketlerince gerçekleştirilmiştir.

İletim şebekesine 10 adet Fiziki Giriş Noktası’ndan giriş yapan doğal gaz 2016 yılında doğal gaz iletim şebekesinde faaliyet gösteren 36 taşıtan tarafından dağıtım şirketleri ve nihai tüketicilere taşınmıştır. Taşıtanların iletim şebekesi üzerinde gerçekleştirdikleri ticari faaliyetlere baktığımızda; doğal gaz iletim şebekesinde ulusal dengeleme noktası (UDN) ve transfer noktalarında (TN) 2016 yılında taşıtanlarca gerçekleştirilen sanal ticaret toplam yaklaşık 17,84 milyar Sm3 olmuştur. Sanal ticaret hacminin % 52’si UDN’de % 48’i ise transfer noktalarında gerçekleşmiştir. Sanal ticaretin yaklaşık %94’ü özel sektör taşıtanlar ve %6’sı BOTAŞ tarafından gerçekleştirilmiştir.

01-04

Kanun gereği iletim faaliyeti boru hattı yoluyla yapılabildiği gibi, Kurul’dan lisans almak şartıyla LNG taşıma vasıtalarıyla da gerçekleştirilebilmektedir. 2016 yılında faaliyette olan 10 adet iletim (LNG) lisansı sahibi tarafından toplam 702,56 milyon Sm3 LNG taşınmış

Dağıtım

Doğal Gaz Piyasası Kanunu gereği, şehir içi doğal gaz dağıtım hizmeti, Kurum tarafından belirlenen Dağıtım Bölgesi için açılan ihaleyi kazanarak dağıtım lisansı alan şirket tarafından yerine getirilmektedir. Doğal gaz arzı sağlanan il sayısı 2016 yılında 76’ya yükselmiştir.

Serbest olup tedarikçi seçme hakkını kullanmayan ve serbest olmayan son kullanıcılara doğal gaz, dağıtım lisansı sahibi şirketler kanalıyla sağlanmaktadır. İletim şebekesi doğal gazı dağıtım şebekesine iletirken, dağıtım şebekesi gazın nihai tüketiciye bölgesel tedarikini gerçekleştirmektedir.

Üretim veya ithalat kanalıyla temin edilen doğal gazın taraflara (serbest tüketiciler, dağıtım şirketleri ve elektrik santralleri) dağıtımı toptan satış lisansına sahip firmalar tarafından gerçekleştirilmektedir.

Depolama

Cezayir ve Nijerya’dan uzun dönemli sözleşmelerle alınan LNG ile spot piyasadan alınan LNG’nin depolanması, gazlaştırılması ve iletim hattına gönderilmesi üzerine kurulan ve faaliyette olan üç adet LNG terminali bulunmaktadır. Bunlar, Marmara Ereğlisi LNG Terminali, Aliağa LNG Terminali ve 2016 yılında faaliyete geçen, ENGIE’nin de dahil olduğu Türkiye’nin ilk FSRU terminali Yüzen LNG Terminalidir.

 

Kaynak:

EPDK Doğal Gaz Piyasası 2016 Yılı Sektör Raporu

ekonomi.isbank.com.tr

HOT-TAP NEDİR?

Hot-Tap; içerisinde doğal gaz akışı olan boru hattının, özel makina ve fittings malzemeleri kullanılarak güvenli bir şekilde delinmesi işlemidir. Yapılan bu işlemde gaz akışını kesmeye ve hattın içindeki gazın boşaltılmasına gerek yoktur.

Bu yöntemle sürekliliğin esas olduğu boru hatlarından branşman almak veya hasarlı boru hattının onarımı çok daha pratik, güvenli ve iletimde kesinti olmadan yapılabilmektedir.

Bu işlem boru hatları dışında tanklara da uygulanabilir.

Hot-tap operasyonunda; Hot-Tap fittings, vana ve Hot-Tap makinası olmak üzere üç temel bileşen vardır.

HOT-TAP nasıl yapılır? 


02-01

Hot-Tap Fittings; gövdesi iki parçalı veya yekpare olup, kaynaklı imalat ile canlı boru üzerine kaynak yöntemi ile montajlanır. Fittings’in canlı boru üzerine montaj öncesi borunun kimyasal, fiziksel mekanik özellikleri bilinmelidir. Hot-tap Fittings’in canlı boru üzerine kaynaklı montajından sonra NDT kontrolü yapılır. Amacına yönelik branşman bağlantısı/stopple işlemi yapıldıktan sonra basınç testi yapılarak, dayanım ve sızdırmazlık testine tabi tutulur.

Hot-Tap operasyonları; boru hatları, işletme şartları, çevre şartları, kaynak, delme-tapalama ekipmanları ve uygulamaları yetkin ve sertifikalı personel tarafından yapılmalıdır. Özellikle basınçlı boru hattı üzerine montajı yapılacak olan Hot-Tap Fittings kaynağı bu konuda tecrübeli kaynakçılar tarafından, özel elektrotlar ile yapılmalıdır.

ENGIE HOT-TAP ekibi

ENGIE, kurduğu Hot-Tap ekibiyle 2’’-12’’ (0-49 Bar) boru hatlarında Hot-Tap operasyonu yapabilmekte ve 4’’-12’’ boru hatlarında Stopple yapabilmektedir. İçinde su, doğal gaz, petrol ve buhar bulunan hatlar üzerinde de Hot-Tap ve Stopple işlemleri yapılmaktadır. ENGIE Hot-Tap ekibi, 20 yıla yakın bir süredir tecrübeli, konusunda uzman, sertifikalı, Hi-Up operatörü, Hot-Tap Kaynakçısı, Hot-tap operatörleri ve Kaynak mühendisi ile Türkiye’nin birçok bölgesinde yüzlerce başarılı operasyona imza atmaktadır.

Hot-Tap ekipmanlarımızdan bazıları;

02-02

ENGIE: ENERJİ VERİMLİLİĞİ GELİŞMELERİ

Enerji üretimini talebe uygun hale getirmek, enerji geçişinde önemli bir faktördür. ENGIE, müşterilerinin ihtiyaçlarına daha etkili yanıt vermek için akıllı enerji yönetimi ve depolama çözümleri geliştirmek için akıllı teknolojiler kullanmaktadır.

Enerji verimliliği kapsam olarak, atık tüketimi ortadan kaldırarak, çevre dostu adımlar atmak olsa da, bugünün ve yarının enerji sistemlerinin verimliliğini artırmak için, dijital çözümlerden faydalanılabilmektir.

Dijital teknoloji, enerji sistemi performansının kontrolünde artan bir rol oynamaktadır. En önemlisi endüstriyel tesislerin, ticarethanelerin ve ofislerin enerji verimliliğini artırabilmek için doğru ve isabetli ölçüm yapılabilmesine olanak sağlamaktadır. 

 

03-01

Enerji yönetimi ve tüketim kontrolü, sadece endüstriyel ve ticari müşteriler için değil aynı zamanda evsel müşteriler için de önemlidir. Bu kapsamda sırasıyla dikkat edilmesi gereken faktörler; tüketimin izlenmesi, benzer tüketimler ile kıyaslama, enerji faturalarını optimize edebilecek belirli eylemler belirlemektir.

Tüm bu olanaklar, yapay zekadan ve internetteki gelişmelerden destek alarak mümkün olabilmektedir. ENGIE, bu yeni araçları, bireysel müşterilerin enerji ihtiyaçlarına gerçek zamanlı olarak adapte edebilen akıllı şebekeleri geliştirmek için kullanmaktadır.

ENGIE, enerji üretimi ve kullanımı ile ilgili çeşitli sektörlerde yüksek performanslı çözümler sunarak enerji verimliliğini artırmaya çalışmaktadır. Bu bakış açısıyla, yenilikçi teknolojiler geliştirmek, enerji zincirinin her kademesinde ekolojik olarak sorumlu yaklaşımları benimsemek kadar önemlidir.

ENGIE, yüksek enerjili üretim tesisleri açmak için en gelişmiş teknolojileri kullanmaya özen göstermektedir. 

Binalardaki enerji tüketimi: 21. Yüzyılın en büyük iyileştirme alanlarından biri

Toplam enerji talebinin yaklaşık% 41'i konut ve hizmet sektörlerine gitmektedir. Bu yüksek kullanım ENGIE Group'un binalardaki enerji tüketimini azaltmaya karar vermesine neden olmuştur.

Avrupa’da kamu-özel sektör ortaklıklarında yatırım ve geliştirme amaçlı bir fon ile işbirliği yapan ENGIE Cofely, Alsace bölgesindeki 14 lisede, proje binaların enerji tüketimini ve sera gazı emisyonlarını azaltmayı hedeflemektedir. 20 yıl süreyle yapılan  sözleşme sonucunda, toplam alanı 300.000 m 2 olan binaların enerji tüketiminin % 35, sera gazı emisyonlarının ise % 65 oranında azaldığı görülmektedir. Proje kapsamında 6 biyokütle kazanı inşa edilecek, ısıtma ve havalandırma sistemleri en iyi şekilde optimize edilecek, 5.000 m2 fotovoltaik (Güneş) panel kurulacak ve binalara ilave yalıtımlar yapılacaktır.

2009 yılı sonunda, ENGIE, Sürdürülebilir Kalkınma için Dünya İş Konseyi (WBCSD) faaliyetlerinin bir parçası olarak ofis binalarının enerji verimliliği konusunda "Eylem Taahhüt Taahhüdü"nü imzaladı. Sözleşmenin imzalanmasına müteakip Grubun Emlak Departmanı, Grubun 2010-2020 dönemi için ofis binaları için geçerli olacak Yeşil Binalar Politikası doğrultusunda eylemler gerçekleştirdi.

2010 yılında, Fransa'da Grubun sahip olduğu binaların yaklaşık% 60'ını kapsayan 420.000 m2'lik alan üzerinde ve dünya genelinde 4-5 Milyon metrekare arasında bir alanda binaların incelenmesi yanı sıra enerji denetimi gerçekleştirildi.

 

Kaynak : http://www.engie.com

ENGIE İNOVASYON HAFTASI 2017 GERÇEKLEŞTİRİLDİ

Avrupa enerji ticaretinin lider şirketi olan ENGIE,  üç yıldır sürdürdüğü enerji sektöründeki devrimleri sergileyen Innovation Haftasını, beş günlük bir etkinlikle gerçekleştirdi.

ENGIE, Bu yıl 12-17 Haziran tarihleri arasında gerçekleşen ENGIE Innovation Haftasında, Fieldbit firmasının Ar-Ge projesini seçti.

innovation-week-engie-2015-marketplace

2014 yılında kurulan Fieldbit, hızlı bir şekilde, eş zamanlı işbirliğini artırarak çözümlerin önde gelen geliştiricisi haline geldi. Bu proje ile uzmanlar tarafından uzaktan hassas talimatlar bir makine aracılığı ile teknisyenlere yayın edilir ve teknisyenler bu talimatlar doğrultusunda adım adım yönlendirilebilir. Böylece uzmanlar ile saha çalışanları arasında canlı yayın olarak bilgi akışı olur ve iş süreçleri pratikleşir. Bu bilgiler daha sonra, kuruluş genelinde arama, paylaşma ve yeniden kullanım için bir bilgi tabanında saklanır.

Fieldbit CEO'su yaptığı konuşmada: "Dünyanın en büyük enerji sağlayıcılarından biri olan ENGIE tarafından çalışmamızın seçilmesinden onur duyuyoruz. ENGIE ile işbirliğimizi güçlendirmeyi umuyoruz "dedi. 

Innovation Haftası'nın yanı sıra, ENGIE, 15-17 Haziran 2017'de Paris'te gerçekleşen 2.Viva Teknoloji’de yer aldı. ENGIE ve ortakları bu önemli olayda yenilik dünyası için önemli bir rol oynayacaklar. Müşterilerinin günlük hayatlarını kolaylaştıracak ve enerji tedarikçileri ile daha iyi bir ilişki kurmalarına yardımcı olmak için tasarlanan yeni fikirlerle dolu "LAB Enerji Devrimi", sektördeki önemli ziyaretçileri ağırladı. 

Kaynak: http://www.energydigital.com

               https://innovation.engie.com